KADIN SAĞLIĞI

Hormon Yerine Koyma Tedavisi

Menopoz dönemine ya da yaş dönümüne giren kadınlar, bu dönemde ortaya çıkan bazı sıkıntıları gidermek için hormon (östrojen gibi) kullanma konusunda sorular sorarlar. Bu yakınmalar arasında sıklıkla sıcak basması, gece terlemesi ve vajende kuruluk bulunmaktadır. Vücut östrojen üretir, ancak bu üretim menopoz sırasında yavaşlar. Östrojen tek başına (karşıtsız östrojen) ya da başka bir kadın hormonu olan progestinle birlikte alınabilir. Bu hormonlar aynı zamanda osteoporozun (kemiklerin incelmesi) ve olasılıkla kalp hastalığının önlenmesi amacıyla da kadınlara verilmektedir. Ancak son zamanlarda yapılan çalışmalar, hormon yerine koyma tedavisinin uzun dönemli etkileri hakkında kuşkuya yol açmıştır. Geçtiğimiz yıl içinde JAMA 'da yayımlanan iki makalede hormon yerine koyma tedavisinin yararları ve riskleri incelenmektedir.

HORMON YERİNE KOYMA TEDAVİSİNİN UYGULANMASI HANGİ GEREKÇELERLE DÜŞÜNÜLÜR?

Kısa süreli (5 yıldan kısa) hormon kullanımı, kadınların menopoz belirtileriyle baş etmelerine yardımcı olur. Bu tedavi, sıcak basmalarını, gece terlemelerini hafifletebilir ve vajen bölgesindeki dokunun kuruması ve incelmesine bağlı yakınmalarda yardımcı olur. Duygudurum ve düşünce ile ilgili sorunlar da menopoz sırasında hormon yerine koyma tedavisine iyi yanıt verebilmektedir; bu etki uykunun düzelmesiyle ilişkili olabilir.

Hormon yerine koyma tedavisi osteoporoza karşı etkili olabilir. Doktorunuz, osteoporozun kontrolü için bir kemik yoğunluğu testi yaptırmanızı önerebilir. Düzenli egzersiz, yeterli kalsiyum alımı ve sigara içilmemesi de osteoporozun önlenmesinde önem taşır. Hormonlar, eğer başlamışsa, osteoporozun tedavisinde etkili olmayabilir. Bu durumda doktorunuz tedaviye yönelik başka ilaçlar tavsiye edebilir.

HORMON YERiNE KOYMA TEDAVİSİNİN RİSKLERİ

Hormonların kısa süreli kullanımları bile kanda pıhtı oluşması (özellikle sigara içen kadınlarda) ve kolesistit (safrakesesi iltihabı) gibi risklerle ilişkilidir. Yakın zamanlarda yapılan çalışmalar, östrojen ve progestinle ikili hormon tedavisinin kalp krizi ya da inme riskinde hafif bir artışa yol açtığını göstermektedir.
Hekimlerin, menopoz çağının başlangıcındaki kadınlara hormon yazmalarının bir nedeni, kalp hastalığı ve inmenin önlenmesiydi. Ancak son çalışmalar hormonların kadınlarda kalp hastalığı, kalp krizi ya da inmeye karşı koruyucu olmadığını göstermektedir. Sigara içme, fazla kilo, diyabet ve yüksek kolesterol düzeyleri gibi diğer risk etmenlerinin düzeltilmesi, kalp hastalığı, kalp krizi ya da inmeye karşı hormon tedavisinden daha etkilidir.
Uzun süreli (5 yıldan uzun) hormon yerine koyma tedavisi, meme kanseri riskinde artışla ilişkilidir. Bu, özellikle daha önce geçirilmiş meme kanseri öyküsü, ailede meme kanseri öyküsü ya da ileri yaş gibi meme kanserine ilişkin başka risk etmenlerinin bulunduğu kadınlarda önemli olabilir.
Tek başına östrojen kullanan kadınlarda uterusun (rahim) iç tabakası kalmlaşabilir ve rahim kanseri riski artabilir. Rahmi alınmamış kadınlara (histerektomi geçirmemiş) doktorlar, tek başına östrojene bağlı riski önlemek için, hormon tedavisi uygulandığında östrojen ve progestinin birlikte kullanılmasını önerirler.

DOKTORUNUZLA KONUŞUN

Menopoz belirtileriyle ilgili yakınmalarınız varsa, hormon yerine koyma tedavisi hakkında doktorunuzla konuşun. Böylece yaşamınızın bu aşamasında sizin için hormon tedavisinin bireysel risklerini ve yararlarını tartışabilirsiniz. Düşündüğünüz herhangi bir başka tedavi şekliyle ilgili doktorunuza soru sormaktan çekinmeyin. Bu seçenekler size yarar sağlayabilir, ancak kullanmakta olduğunuz başka ilaçlarla etkileşim olasılığı vardır.

BAŞKA BİLGİ İÇİN BAŞVURULACAK KAYNAKLAR

WEB SİTESİ

JAMA, www.jama.com

Kaynaklar: American College of Obtetricians and Gynecologists, American Medical Women's Association

JAMA Hasta Sayfası Orijinal Sayıdan Çeviri - Mart 2003

JAMA Hasta Sayfası, JAMA ve AMA'nın (American Medical Association) topluma yönelik bir hizmetidir. Bu sayfada yer alan bilgiler ve öneriler, birçok durum için geçerlidir. Ancak tıbbi bir tanının yerini tutmamaktadır. AMA, kendi tıbbi durumunuzla ilgili özgül bilgi almak için, hekiminize başvurmanızı önermektedir. Bu sayfa, hekimler ve diğer sağlık görevlileri için hazırlanmıştır; ticari olmayan amaçlarla çoğaltılarak hastalara verilebilir. Bunun dışındaki amaçlarla tıpkıbasımı için Turgut Yayıncılık'ın onayı gerekir.